Ο Ανήφορος

Περιγραφή

Σκλάβοι γεννηθήκαμε και πολεμούμε όλη μας τη ζωή να γίνουμε ελεύθεροι. Στα μέσα της δεκαετίας του '40, αμέσως μετά τον Ζορμπά, ο Καζαντζάκης γράφει τον «Ανήφορο», ένα εσωτερικό κείμενο που χαρακτηρίζεται από βαθιά και λυτρωτική μελαγχολία. Η δράση εκτυλίσσεται αμέσως μετά τον πόλεμο, στην Κρήτη και την Αγγλία. Ο Κοσμάς, μετά από απουσία είκοσι χρόνων και ενεργή συμμετοχή στον πόλεμο, επιστρέφει στην πατρίδα του, το Μεγάλο Κάστρο, μαζί με την Εβραία σύζυγό του, τη Νοεμή. Εκείνη κουβαλά την πανανθρώπινη μνήμη του Ολοκαυτώματος και την ερώτηση για την αξία της ζωής. Μόλις λίγες μέρες έχουν περάσει από τον θάνατο του πατέρα του, και η Κρήτη μετρά τις πληγές της, αναβιώνοντας προσωπικές ιστορίες θάρρους και πόνου. Ο άνθρωπος που βγαίνει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι κάποιος που δεν μπορεί να στοχαστεί, που δεν έχει σωθεί και κινδυνεύει. Ο Κοσμάς μεταβαίνει στη μεταπολεμική Αγγλία για να τον σώσει. Το προσωπικό κόστος της επιλογής του είναι τεράστιο, αλλά αυτό είναι το χρέος, αυτός είναι ο ανήφορος που όλοι πρέπει να διαβούμε. Ο «Ανήφορος», το ανέκδοτο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, είναι ένα κλασικό έργο που θέτει διαρκή ερωτήματα στον άνθρωπο. Δεν αποτελεί απλώς μια σημαντική λογοτεχνική στιγμή για τη χώρα μας, αλλά και ένα πολιτιστικό γεγονός. «Δε με νοιάζει ο θάνατος», συλλογίζουνταν, «με νοιάζει η φθορά, αυτή εξευτελίζει τον άνθρωπο. Αυτήν πρέπει να νικήσω…» Είχε γεράσει η πολιτεία της παιδικής του ηλικίας και της νιότης, θρύβουνταν κι αυτή, άρχιζε να γίνεται κουρνιαχτός και να σκορπίζεται στον άνεμο. Μπορούσε άλλη πολιτεία να χτιστεί αποπάνω της μα δε θα ’ταν η δική του, θα ξαναγέμιζαν πάλι οι δρόμοι με νέους μα δε θα ’ταν η δική του νιότη… «Αγαπημένο Κάστρο», μουρμούριζε κοιτάζοντάς το με τρυφερότητα, «γεράσαμε...»