Ο Ανήφορος

Περιγραφή

Σκλάβοι γεννηθήκαμε και πολεμούμε όλη μας τη ζωή να γίνουμε ελεύτεροι. Στα μέσα της δεκαετίας του '40, αμέσως μετά τον «Ζορμπά», ο Νίκος Καζαντζάκης γράφει τον «Ανήφορο», ένα εσωτερικό κείμενο γεμάτο βαθιά και λυτρωτική μελαγχολία. Η δράση εκτυλίσσεται αμέσως μετά τον πόλεμο, στην Κρήτη και την Αγγλία. Ο Κοσμάς, μετά από είκοσι χρόνια απουσίας και ενεργή συμμετοχή στον πόλεμο, επιστρέφει στην πατρίδα του, το Μεγάλο Κάστρο, μαζί με τη γυναίκα του, τη Νοεμή, που είναι Εβραία και φέρει την πανανθρώπινη μνήμη του Ολοκαυτώματος, καθώς και την ερώτηση για την αξία της ζωής. Μόλις λίγες μέρες έχουν περάσει από τον θάνατο του πατέρα του και η Κρήτη μετράει τις πληγές της, αναβιώνοντας προσωπικές ιστορίες θάρρους και πόνου. Ο άνθρωπος που βγαίνει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ένας άνθρωπος που δεν μπορεί να στοχαστεί, που δεν έχει σωθεί και κινδυνεύει. Ο Κοσμάς μεταβαίνει στη μεταπολεμική Αγγλία για να τον σώσει. Το προσωπικό κόστος της επιλογής του είναι τεράστιο, αλλά αυτό είναι το χρέος, αυτός είναι ο ανήφορος που όλοι πρέπει να διαβούμε. Ο «Ανήφορος», το ανέκδοτο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, είναι ένα κλασικό έργο που θέτει ερωτήματα που διαρκώς κατατρέχουν τον άνθρωπο. Δεν αποτελεί απλώς μια μεγάλη λογοτεχνική στιγμή για τη χώρα μας, αλλά και ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός. «Δε με νοιάζει ο θάνατος», συλλογίζουνταν, «με νοιάζει η φθορά· αυτή εξευτελίζει τον άνθρωπο. Αυτήν πρέπει να νικήσω…» Είχε γεράσει η πολιτεία της παιδικής του ηλικίας και της νιότης, θρύβουνταν κι αυτή, άρχιζε να γίνεται κουρνιαχτός και να σκορπίζεται στον άνεμο. Μπορούσε άλλη πολιτεία να χτιστεί αποπάνω της μα δε θα ’ταν η δική του· θα ξαναγέμιζαν πάλι οι δρόμοι με νέους μα δε θα ’ταν η δική του νιότη… «Αγαπημένο Κάστρο», μουρμούριζε κοιτάζοντάς το με τρυφερότητα, «γεράσαμε...»