Αιχμάλωτη Σκέψη

Περιγραφή

Γραμμένη στο Παρίσι κατά τους πρώτους μήνες της αυτοεξορίας του στη Δύση, η «Αιχμάλωτη σκέψη» του Μίλος αποτελεί μια από τις πιο οξυδερκείς και διεισδυτικές αναλύσεις του σταλινισμού. Αρχικά, προκάλεσε την οργή και την αγανάκτηση πολλών Ευρωπαίων διανοουμένων, οι οποίοι τότε ζούσαν ακόμη τον «μήνα του μέλιτος» με τη Σοβιετική Ένωση και τα κομμουνιστικά καθεστώτα της ανατολικής Ευρώπης. Σήμερα, η «Αιχμάλωτη σκέψη» θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα καταδίκης του ολοκληρωτισμού, δίπλα στο «Μηδέν και το άπειρο» του Καίσλερ, το «1984» του Όργουελ και το «Μια ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς» του Σολζενίτσιν. Η «Αιχμάλωτη σκέψη» φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα επιτυγχάνουν την απόλυτη κυριαρχία τους στη σκέψη των πολιτών, και ειδικότερα των διανοουμένων, χρησιμοποιώντας μέσα πέρα από την τρομοκράτηση και τη βία. Ο Μίλος, υπέρμαχος της πνευματικής ελευθερίας, με το έργο του αυτό και γενικότερα, συνέβαλε σημαντικά στην αφύπνιση και αντίσταση των διανοουμένων στον σταλινικό δεσποτισμό, τόσο στην Πολωνία όσο και σε άλλες χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Όπως είχε γράψει ο γνωστός πολιτικός φιλόσοφος σερ Αϊζάια Μπερλίν, «Αιχμάλωτη σκέψη αποδίδει με μοναδικό τρόπο τα πολιτισμικά συμφραζόμενα του ολοκληρωτισμού».