Το πέρασμα

Περιγραφή

Το πέρασμα πέντε γυναικών και ενός μωρού – γιαγιά, μάνα, τρία μικρά κορίτσια και ένα αβάφτιστο αγόρι – από το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη το 1922 βασίζεται σε αληθινές μαρτυρίες. Οι εφτά άντρες της οικογένειας έμειναν πίσω, χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος, σαν να τους κατάπιε η γη. Αυτό το πέρασμα θυμίζει τις ματριόσκες, τις ρώσικες κούκλες-φωλιές, όπου κάθε μία κρύβει πολλές μικρότερες. Όσο ανοίγεις τις φωλιές της ιστορίας, τόσο ανακαλύπτεις ότι υπάρχουν πολλά κρυμμένα περάσματα. Η κύρια αφηγήτρια είναι η Ελένη, το μεγαλύτερο από τα τρία κορίτσια, που ήταν εννιά χρονών εκείνη τη σημαδιακή χρονιά. Το μικρασιατικό αυτό αφήγημα συνδυάζει μυθοπλασία, μαρτυρίες Αϊβαλιωτών που καταγράφηκαν σε βιβλία και στον τύπο, ιστορικά γεγονότα, μνήμες από τις οικογένειες των παππούδων της συγγραφέα και την προφορική παράδοση που είναι πανταχού παρούσα στη ζωή της. Ένας από τους Αϊβαλιώτες αυτούς είναι και ο Ηλίας Βενέζης, το λογοτεχνικό έργο του οποίου φώτισε πολλές πτυχές της ιστορίας. «Ξέρεις, κι οι καημοί λιγοστεύουν και χάνονται. Στην αρχή, μοιάζουν με θεόρατα κύματα από τσιρίδες που πλησιάζουν, έρχονται και μας ξεκουφαίνουν, κυριεύουν ολόκληρη τη ζωή μας, κι ύστερα σιγά σιγά ξεμακραίνουν, ώσπου, σαν έρθει το πλήρωμα του χρόνου, βουλιάζουν πίσω από τον ορίζοντα και δε μας ταράζουν πια».