Ο κροκόδειλος

Περιγραφή

Ένα παράδοξο γεγονός ή ένα αναπάντεχο συμβάν στο Πασάζ Η ειλικρινής αφήγηση του πώς ένας κύριος, γνωστής ηλικίας και εμφάνισης, καταβροχθίστηκε ζωντανός από έναν περαστικό κροκόδειλο, χωρίς να μείνει το παραμικρό λείψανό του, και τι προέκυψε από αυτό το γεγονός. Το διήγημα αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1865 στο περιοδικό Εποχή. Στο «Ημερολόγιο ενός συγγραφέα» του 1873, ο Ντοστογιέφσκι αναφέρει ότι το 1864 στην Πετρούπολη, στο Πασάζ, ένας Γερμανός παρουσίαζε με εισιτήριο έναν κροκόδειλο. Αυτό το γεγονός του ενέπνευσε την ιδέα να γράψει ένα διήγημα, μιμούμενος το διήγημα του Γκόγκολ «Η μύτη». Από αυτή τη λογοτεχνική σκανταλιά προέκυψε το συγκεκριμένο κείμενο, με αρχικό τίτλο «Περί του συζύγου ο οποίος καταβροχθίσθηκε από έναν κροκόδειλο». Δημιουργώντας την κεντρική φιγούρα του ήρωά του, ο Ντοστογιέφσκι του προσδίδει τα χαρακτηριστικά ενός «μηδενιστή». Έχοντας ήδη εμπλακεί σε μια πολεμική με τη δημοκρατική δημοσιογραφία -με τα έντυπα «Ο Σύγχρονος» και «Ρωσικός Λόγος»-, μέσω αυτού του διηγήματος στρέφεται επίσης κατά των συντηρητικών ή και των φιλελεύθερων οργάνων, όπως «Ο αγγελιοφόρος της Ρωσίας», τα «Πατριωτικά Χρονικά» και «Η Φωνή».